#Büyükelçilik

“Kurtuluşta ve Kuruluşta Behiç Erkin” Söyleşisi Düzenlendi

AHPADİ ve 29 Ekim Kadınları Derneği Eskişehir Şubesi tarafından düzenlenen “Kurtuluşta ve Kuruluşta Behiç Erkin” söyleşisinde, Cumhuriyetin önemli isimlerinden Behiç Erkin’in Milli Mücadele’deki rolü, demiryollarının bağımsızlık mücadelesine katkısı ve Cumhuriyetin kuruluşundaki hizmetleri ele alındı. AHPADİ ve 29 Ekim Kadınları Derneği Eskişehir Şubesi iş birliğiyle düzenlenen “Kurtuluşta ve Kuruluşta Behiç Erkin” söyleşisi, Taşbaşı Kültür Merkezi Kırmızı Salon’da gerçekleştirildi. Siyasi partilerin ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ile çok sayıda vatandaşın katıldığı programda, Behiç Erkin’in Türk tarihindeki yeri ve Eskişehir ile olan bağı değerlendirildi. Söyleşinin moderatörlüğünü AHPADİ Dernek Başkanı Mehmet Ektaş üstlendi. Programa konuşmacı olarak katılan Prof. Dr. Kemal Yakut ve Prof. Dr. Oktay Emir, Behiç Erkin’in Milli Mücadele dönemindeki çalışmalarından Cumhuriyetin kuruluş sürecine, demiryollarının stratejik öneminden diplomatik faaliyetlerine kadar pek çok başlıkta değerlendirmelerde bulundu. Mehmet Ektaş: Behiç Erkin’in Cumhuriyetin kuruluşunda büyük katkısı var Programın açılışında konuşan AHPADİ Dernek Başkanı Mehmet Ektaş, Milli Mücadele ve Cumhuriyetin kuruluşunda emeği geçen isimlerin hatırlanmasının önemine dikkat çekti. Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde yürütülen bağımsızlık mücadelesinde askeri isimlerin yanı sıra gazeteciler, kadınlar ve toplumun farklı kesimlerinden sivillerin de önemli görevler üstlendiğini belirten Ektaş, Cumhuriyetin gelişmesine katkı sunan devlet insanları ve aydınları da saygıyla andı. Ektaş, İsmet İnönü, Fevzi Çakmak, Kazım Karabekir ve Ali Fuat Cebesoy gibi askeri isimlerin yanı sıra Hasan Tahsin, Kara Fatma ve Halide Edip Adıvar gibi sivil kahramanların Milli Mücadele'ye önemli katkılar sağladığını ifade etti. Cumhuriyetin kuruluş döneminde görev alan devlet insanlarının ve aydınların hizmetlerine de değinen Ektaş, Behiç Erkin’in hem Milli Mücadele’ye hem de Cumhuriyetin kuruluşuna büyük emek verdiğini vurguladı. Prof. Dr. Kemal Yakut: Behiç Erkin bir cumhuriyetçi, devrimci ve hümanistti Prof. Dr. Kemal Yakut, konuşmasında Behiç Erkin’in kişiliğini üç temel kavramla tanımladı: Cumhuriyetçilik, devrimcilik ve hümanizm. Behiç Erkin’in Osmanlı’nın son döneminden Meşrutiyet’e, oradan Cumhuriyetin kuruluşuna uzanan üç önemli tarihsel döneme tanıklık ettiğini belirten Yakut, onun bağımsızlık mücadelesine katkılarının özellikle demiryolları üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Behiç Erkin’in Eskişehir ile olan güçlü bağını da anlatan Yakut, Erkin’in vasiyeti üzerine Eskişehir’e defnedildiğini hatırlattı. Erkin’in “Beni Eskişehir’e, Eskişehir halkına emanet edin” sözünün bu bağlılığın önemli bir göstergesi olduğunu ifade etti. Milli Mücadele öncesinde demiryolu hatlarının büyük bölümünün bakımsız ve kullanılamaz durumda olduğunu belirten Yakut, Eskişehir halkının ve tüccarlarının kendi aralarında topladığı 16 bin liralık kaynakla demiryolu hatlarının onarımına katkı sağladığını anlattı. Bu desteğin cepheye asker, mühimmat ve erzak taşınmasında önemli rol oynadığını kaydetti. Yakut, Behiç Erkin’in Eskişehir’deki hatırasının yeniden gündeme gelmesinde 2004 yılında Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan bir haberin ve 2010 yılında gazeteci Yaşar Durmaz’ın yaptığı çalışmaların etkili olduğunu da dile getirdi. Milli Mücadele'nin lojistik gücünde demiryollarının rolü Behiç Erkin’in askeri eğitiminden sonra demiryolları alanında önemli deneyimler kazandığını anlatan Yakut, Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Cephesi’ne asker ve lojistik destek ulaştırılmasında görev aldığını belirtti. Mondros Mütarekesi sonrasında Anadolu’ya geçerek Milli Mücadele'ye katılan Erkin’in, 5 Temmuz 1920'de Ankara’ya ulaştığını aktaran Yakut, Mustafa Kemal Atatürk ile yaptığı görüşmenin ardından Anadolu-Bağdat Demiryolları Müdürlüğü görevini üstlendiğini söyledi. Mustafa Kemal Atatürk’ün, cepheye asker, mühimmat ve erzak ulaştırılmasında demiryollarının önemini bildiğini vurgulayan Yakut, Behiç Erkin’e bu konuda geniş yetki verildiğini ve çalışmalarına müdahale edilmeyeceğinin ifade edildiğini aktardı. Erkin’in 15 Temmuz 1920'de Eskişehir’de görevine başladığını belirten Yakut, 19 Temmuz 1921'de kentin Yunan işgaline uğramasına kadar çalışmalarını burada sürdürdüğünü kaydetti. İşgalin ardından demiryolu araçlarının ve önemli malzemelerin Ankara’ya taşınması sürecinde de görev aldığını ifade etti. Cer Atölyesi Milli Mücadele'nin önemli merkezlerinden biriydi Prof. Dr. Kemal Yakut, Eskişehir Cer Atölyesi’nin Milli Mücadele dönemindeki önemine de özel bir parantez açtı. Cer Atölyesi’nin yalnızca demiryolu araçlarının bakım ve onarımının yapıldığı bir merkez olmadığını belirten Yakut, burada çalışan ustaların savaşın ihtiyaçlarına yönelik önemli üretimler gerçekleştirdiğini anlattı. Mondros Mütarekesi sonrasında İtilaf Devletleri tarafından Osmanlı ordusunun toplarına ait bazı önemli parçaların alındığını hatırlatan Yakut, Cer Atölyesi'ndeki ustaların geliştirdiği çözümler sayesinde topların yeniden kullanılabilir hale getirildiğini söyledi. Yakut ayrıca Behiç Erkin’in çalışanların milliyetine göre değil, liyakat ve ülkeye sağlayacakları katkıya göre değerlendirilmesini savunduğunu belirtti. Bu yaklaşımın, Erkin’in devlet yönetimindeki anlayışını ortaya koyan önemli örneklerden biri olduğunu dile getirdi. Behiç Erkin’in demiryollarının millileştirilmesi, teknik terminolojinin Türkçeleştirilmesi ve yerli insan kaynağının yetiştirilmesi konularındaki çalışmalarının Cumhuriyet dönemine önemli bir miras bıraktığını da sözlerine ekledi. Prof. Dr. Oktay Emir: Behiç Erkin çok yönlü bir devlet insanıydı Söyleşinin diğer konuşmacısı Prof. Dr. Oktay Emir ise Behiç Erkin’in kültürel mirasını turizm politikası ve planlaması açısından değerlendirdi. Behiç Erkin’i ilk olarak “Diplomat” adlı kitabı okuyarak tanıdığını belirten Emir, böyle önemli bir devlet insanının geçmişte yeterince hatırlanmamış olmasından duyduğu üzüntüyü dile getirdi. Erkin’in tanınması ve anıt mezarının iyileştirilmesi konusunda yerel yönetimlerin ve üniversitenin attığı adımların önemine değindi. Behiç Erkin’in yalnızca bir demiryolu yöneticisi olmadığını vurgulayan Emir, onun Türkiye’nin ulaşım altyapısının geliştirilmesine, ekonomik kalkınmasına ve uluslararası alandaki temsil anlayışına katkıda bulunan çok yönlü bir devlet insanı olduğunu söyledi. Emir, Erkin’in mirasını üç temel başlıkta değerlendirdi. İlk olarak Milli Mücadele yıllarında üstlendiği askeri, lojistik ve stratejik ulaştırma görevlerine dikkat çeken Emir, ulaşımın yalnızca insan ve yük taşımacılığından ibaret olmadığını, aynı zamanda ekonomik, toplumsal ve stratejik bir kapasite olduğunu ifade etti. İkinci olarak Cumhuriyetin ilk yıllarında demiryolu politikalarının kurumsallaşmasına yaptığı katkıları anlatan Emir, demiryollarının ekonomik kalkınma, sanayileşme ve toplumsal bütünleşme açısından taşıdığı öneme dikkat çekti. Üçüncü başlıkta ise Behiç Erkin’in diplomatik kimliğini ele alan Emir, Erkin’in İkinci Dünya Savaşı sırasında Fransa’da büyükelçilik yaptığı dönemde, Yahudi kökenli Türk vatandaşlarının korunmasına yönelik girişimlerinin tarihsel önem taşıdığını belirtti. Behiç Erkin’in tarihi mirası Eskişehir’de ele alındı Söyleşide Behiç Erkin’in Milli Mücadele döneminde demiryollarının etkin kullanılmasındaki rolü, Eskişehir Cer Atölyesi’nin savaş sürecine katkıları, Cumhuriyetin demiryolu politikaları ve diplomatik faaliyetleri kapsamlı şekilde değerlendirildi.