Atatürk’ün Eskişehir Ziyareti: Cumhuriyet Yolunda Tarihi Dönüm Noktası
Millî Mücadele'nin en kritik günlerinde stratejik konumu ve demiryolu ağıyla küllerinden doğan Eskişehir, Kurtuluş Savaşı'nın kaderini tayin eden şehirlere öncülük etti. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 21 Haziran 1920’de Eskişehir’e gerçekleştirdiği ilk ziyaret, düzenli ordunun kurulmasından Cumhuriyet’in ilanına uzanan sürecin en önemli kilometre taşlarından biri oldu.
Atatürk’ün Eskişehir’e gelişinin 106. yıl dönümünde, Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim Elemanı ve Cumhuriyet Tarihi Müzesi Müdürü Öğr. Gör. Dr. Burcu Çalıkuşu Aykanat, kentin Millî Mücadele’deki stratejik rolünü ve bu köklü mirasın müzede nasıl yaşatıldığını anlattı.
21 Haziran 1920: Milne Hattı Yarılırken Eskişehir Garı'nda Alınan Kritik Kararlar
Mondros Ateşkes Antlaşması’nın ardından Anadolu'nun işgale açık hale gelmesi ve Yunan kuvvetlerinin Milne Hattı’nı aşarak Bursa, Uşak ve Nazilli yönünde ilerlemesi, Ankara hükûmetini harekete geçirdi. İşte tam bu kritik süreçte, 21 Haziran 1920'de Mustafa Kemal Paşa Eskişehir’e geldi.
Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya bu tarihi ziyarette Milli Savunma Bakanı Fevzi Çakmak Paşa ve Genelkurmay Başkanı Albay İsmet Bey (İnönü) eşlik etti. Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Cebesoy ile Eskişehir Garı’ndaki mektep binasında bir araya gelen heyet, harita üzerinde hayati kararlar aldı.
Dr. Burcu Çalıkuşu Aykanat, bu görüşmenin önemini şu sözlerle aktarıyor: "Mustafa Kemal Paşa, bu tarihi görüşmede ordunun artık düzenli bir yapıya kavuşturulması gerektiğini vurguladı. Nitekim bu karardan kısa süre sonra düzenli orduya geçildi; 1921 zaferleri ve 1922 Büyük Taarruz ile Anadolu işgalden kurtarılarak Cumhuriyet’e giden yol açıldı."
Kurtuluş Savaşı'nın Lojistik Üssü: Eskişehir Demiryolu Fabrikası
Eskişehir, yalnızca cephedeki askerlerin kararlılığıyla değil, endüstriyel ve lojistik gücüyle de savaşa yön verdi. İstanbul ile Ankara’yı bağlayan demiryolu hattının kontrolü Mart 1920’de millî kuvvetlere geçince, Eskişehir adeta savaşın kalbi haline geldi.
Top Kaması ve Silah Onarımı: Mondros sonrası İtilaf Devletleri tarafından kullanılmaz hale getirilen topların eksik parçaları (top kamaları) ve nişangâhları Eskişehir Demiryolu Fabrikası'nda eski raylar eritilerek yeniden üretildi.
Halkın Büyük Fedakarlığı: Eskişehir halkı kurduğu millî müfrezelerle cepheye koşarken, Tekâlif-i Milliye Emirleri’ne de tam destek vererek ordunun iaşe ve asker sevkiyatını sırtladı.
Atatürk Eskişehir’i 22 Kez Ziyaret Etti
Gazi Mustafa Kemal Atatürk, hayatı boyunca Eskişehir’i toplamda 22 kez ziyaret ederek şehre verdiği önemi her fırsatta gösterdi.
Bu ziyaretlerin en coşkulularından biri, zaferin ardından çıktığı Batı Anadolu gezisinin ilk durağı olan 15 Ocak 1923 tarihiydi. İstasyon caddelerinin bayraklarla süslendiği o gün Atatürk, Eskişehir halkının vatanseverliğini ve kahramanlığını meydanlarda gururla ilan etti. Büyük önder, şehre son ziyaretini ise vefatından kısa süre önce, soğuk bir kış akşamına denk gelen 20 Ocak 1938 tarihinde gerçekleştirdi.
Cumhuriyet Mirası 32 Yıldır Bu Müzede Yaşıyor: Anadolu Üniversitesi Cumhuriyet Tarihi Müzesi
Atatürk’ün Eskişehir’deki izleri ve Millî Mücadele dönemi, Anadolu Üniversitesi’nin ilk özel müzesi olan Cumhuriyet Tarihi Müzesi’nde kronolojik bir düzenle geleceğe aktarılıyor. 1994 yılında kapılarını açan ve bu yıl 32. faaliyet yılını kutlayan müze; Türk Tarihi, Millî Mücadele, Cumhuriyet Dönemi ve Eskişehir Tarihi olmak üzere 4 ana salondan oluşuyor.
Müzede Öne Çıkan Eserler:
15 Ocak 1923 Panosu: Atatürk’ün tarihi Eskişehir ziyaretini ve yaptığı konuşmanın metnini içeren devasa illüstrasyon pano.
Özel Portre ve Eşyalar: Ressam Yaşar Çallı tarafından yapılan ve Bandırma Vapuru ile Savarona Yatı görselleri arasında sergilenen Mustafa Kemal Atatürk portresi ile Atatürk’e ait kişisel eşyalar.
Haftanın 6 günü ziyarete açık olan müze, özellikle millî bayramlarda ziyaretçi akınına uğruyor. Okullar müfredat derslerini müze ortamında işleyerek öğrencilere tarihi yerinde deneyimleme fırsatı sunuyor. Tarihe tanıklık etmek isteyen herkes, Eskişehir'deki bu eşsiz yapıyı hafta içi ve hafta sonu ziyaret edebilir.
Kaynak: AnaHaber
Web.tv
