Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), Ekim ayına ilişkin üretici ve market fiyatları ile tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimleri içeren raporunu yayımladı.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), Ekim ayına ilişkin üretici ve market fiyatları ile tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimleri içeren raporunu yayımladı. Rapora göre üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 999,2 ile limonda görüldü.
Üreticide 3 lira 90 kuruş olan limon, markette 42 lira 87 kuruşa satıldı. Ekim ayında hem üreticide hem de markette fiyatı en fazla artan ürün domates olurken, en fazla fiyat düşüşü limonda yaşandı.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), Ekim ayında üretici ve market fiyatları arasındaki farklılıkları, tarımsal ürünlerde yaşanan fiyat değişimlerini ve üretim maliyetlerini ortaya koyan raporunu kamuoyuyla paylaştı. TZOB'un açıkladığı verilere göre, Ekim ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkı dikkat çekici seviyelere ulaştı. Fiyat farkının en yüksek olduğu ürün yüzde 999,2 ile limon oldu.
Limondaki fiyat farkını yüzde 333,6 ile kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık takip etti. Raporda yer alan verilere göre limon markette üretici fiyatının 11 katına satılırken, kuru incirde bu oran 4,3 kat, havuçta 3,8 kat, elma ve fındıkta ise 3,3 kat olarak gerçekleşti. Üreticide kilogramı 3 lira 90 kuruş olan limonun markette 42 lira 87 kuruşa satıldığı belirtildi. Kuru incirin üreticide 135 lira olan kilogram fiyatı markette 585 lira 41 kuruşa yükselirken, havuç 12 lira 50 kuruştan 47 lira 84 kuruşa, elma 21 lira 66 kuruştan 72 lira 17 kuruşa satıldı. Üreticide 350 lira olan fındığın kilogram fiyatı ise markette bin 164 lira 77 kuruşa ulaştı.
Ekim ayında markette en fazla domatesin fiyatı arttı
TZOB raporuna göre Ekim ayında markette takip edilen 36 ürünün 25'inde fiyat artışı, 11'inde ise fiyat düşüşü yaşandı. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 62,9 ile domates oldu. Domatesteki fiyat artışını yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan izledi. Ekim ayında markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 16,5 ile limon olarak kayıtlara geçti. Limondaki düşüşü yüzde 8,9 ile maydanoz, yüzde 8,1 ile pirinç, yüzde 5,6 ile nohut ve yüzde 5,5 ile zeytinyağı takip etti.
Üreticide domates yüzde 76,1 zamlandı
Üretici fiyatlarındaki değişimlere bakıldığında ise Ekim ayında incelenen 28 ürünün 15'inde fiyat artışı, 9'unda fiyat düşüşü yaşandı. Dört üründe ise fiyat değişikliği olmadı.
Üreticide fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 44,3 ile limon oldu. Limondaki fiyat düşüşünü yüzde 7,2 ile zeytinyağı, yüzde 5,5 ile Antep fıstığı, yüzde 5,4 ile fındık ve yüzde 5 ile patates takip etti. Üreticide fiyatı en fazla artan ürün ise yüzde 76,1 ile domates olarak belirlendi. Domatesteki artışın ardından yüzde 60,5 ile salatalık, yüzde 33,8 ile yeşil soğan, yüzde 33,7 ile yeşil fasulye ve yüzde 32,7 ile sivri biber geldi. Böylece Ekim ayında domates hem üreticide hem de markette fiyatı en fazla artan ürün olurken, limon her iki grupta da en fazla fiyat düşüşü yaşanan ürün olarak öne çıktı.
Ürün fiyatlarındaki değişimin nedenleri açıklandı
TZOB, üretici fiyatlarında yaşanan değişimlerin nedenlerine ilişkin değerlendirmelere de raporunda yer verdi. Zeytinde yeni hasat döneminin başlamasıyla birlikte zeytinyağı fiyatlarında düşüş yaşandığı belirtildi. Bu sezon zeytin rekoltesinin yüksek olması ve mevcut stokların da etkisiyle arzın arttığı, bunun sonucunda üretici fiyatlarının geçen yılın altına gerilediği ifade edildi. Limonda erkenci çeşitlerin hasat döneminin devam etmesinin piyasadaki arzı artırdığı ve fiyatların düşmesine neden olduğu kaydedildi. Patateste hasat döneminin sonuna gelindiği, ürünlerin önemli bir bölümünün depolara alındığı bildirildi. Depolarda bulunan fazla ürünlerin düşük fiyatlardan piyasaya sunulmasının üretici fiyatlarında düşüşe yol açtığı belirtildi. Fındıkta fiyatların baskılanması nedeniyle üretici fiyatlarının gerilediği ifade edilirken, Antep fıstığında ise hasat döneminin tamamen sona ermesiyle piyasaya arz edilen ürün miktarındaki artışın fiyatları düşürdüğü aktarıldı. Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabakta görülen fiyat artışlarının temel nedeni olarak tarla üretiminin sona ermesi ve seraya geçiş sürecinin başlaması gösterildi. Yeşil fasulyede ise hasat döneminin sonuna yaklaşılmasıyla arzın daraldığı ve bu durumun üretici fiyatlarında artışa neden olduğu belirtildi.
Gübre fiyatlarında yıllık artış yüzde 67,7'ye ulaştı
TZOB raporunda tarımsal üretimin önemli maliyet kalemleri arasında bulunan gübre, yem, elektrik, tarım ilacı ve mazot fiyatlarındaki değişimler de değerlendirildi. Ziraat Odaları aracılığıyla girdi piyasalarından alınan fiyat verilerine göre Ekim ayında, bir önceki aya kıyasla gübre fiyatlarında artış yaşandı. Eylül ayına göre ÜRE gübresi yüzde 3, DAP gübresi yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 0,3 oranında arttı. Amonyum nitrat gübresinin fiyatında ise değişim görülmedi. Gübre fiyatlarındaki yıllık artışlar da dikkat çekti. Geçen yılın Ekim ayına göre amonyum nitrat gübresi yüzde 67,7, amonyum sülfat gübresi yüzde 56,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 42,3, DAP gübresi yüzde 39,7 ve ÜRE gübresi yüzde 18,3 oranında zamlandı.
Süt ve besi yemi fiyatlarında artış
Hayvancılık sektörünün önemli maliyet kalemlerinden olan yem fiyatlarında da Ekim ayında yükseliş yaşandı. Eylül ayına göre süt yemi yüzde 6,6, besi yemi ise yüzde 6,5 oranında arttı. Geçen yılın aynı ayına göre değerlendirildiğinde süt yemindeki yıllık artış yüzde 38,9, besi yemindeki artış ise yüzde 38,6 olarak gerçekleşti.
Mazot fiyatı bir yılda yüzde 73,4 arttı
Tarımsal üretimde enerji ve diğer girdi maliyetlerindeki artışlar da raporda yer aldı. Buna göre elektrik fiyatları son bir yılda yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları ise yüzde 27,7 oranında arttı. Üreticinin en önemli maliyet kalemlerinden biri olan mazot fiyatındaki yükseliş ise dikkat çekti. Ekim ayında mazot fiyatı bir önceki aya göre yüzde 3,5 artarken, geçen yılın aynı ayına göre yıllık artış yüzde 73,4 oldu.